Xác định CTSHTQ của dãy số (u_n) với
u_{n+1}=\frac{au_n+b}{cu_n+d}, ad-bc \neq 0, n\ge 1
theo u_1,a,b,c,d
Xét phương trình (PT điểm bất động)
x=\frac{ax+b}{cx+d}(*)
TH1: Phương trình (*) có 2
nghiệm phân biệt x_1,x_2, khi đó ta tìm được 1 hằng số k để
\frac{u_n-x_1}{u_n-x_2}=k.\frac{u_{n-1}-x_1}{u_{n-1}-x_2}
Thật vậy
u_n-x_1=\frac{au_{n-1}+b}{cu_{n-1}+d}-x_1=\frac{au_{n-1}+b}{cu_{n-1}+d}-\frac{ax_1+b}{cx_1+d}=\frac{(ad-bc)(u_{n-1}-x_1)}{(cu_{n-1}+d)(cx_1+d)}Thật vậy
u_n-x_2=\frac{(ad-bc)(u_{n-1}-x_2)}{(cu_{n-1}+d)(cx_2+d)}
Nên
\frac{u_n-x_1}{u_n-x_2}=\frac{cx_2+d}{cx_1+d}.\frac{u_{n-1}-x_1}{u_{n-1}-x_2}=k.\frac{u_{n-1}-x_1}{u_{n-1}-x_2}, (k=\frac{cx_2+d}{cx_1+d})
Đặt
v_n=\frac{u_n-x_1}{u_n-x_2}
Khi đó (v_n) là cấp số nhân công bội k. Ta có:
v_n = v_1.k^{n-1} = \frac{u_1-x_1}{u_1-x_2}.k^{n-1}, \forall n \geq 1
v_n=\frac{u_n-x_1}{u_n-x_2}
Khi đó (v_n) là cấp số nhân công bội k. Ta có:
TH2: Phương trình (*) có nghiệm kép x_0
Tương tự trên tìm được k để có \frac{1}{u_n-x_0}=\frac{1}{u_{n-1}-x_0}+k
Đặt v_n=\frac{1}{u_n-x_0} \Leftrightarrow v_n=v_{n-1}+k
Áp dụng CSC tìm được v_n và suy được u_n
TH3: Phương trình (*) vô nghiệm. Trong trường hợp u_{n+1}=\frac{au_n+b}{-bu_n+a} ta có thể chia cả tử và mẫu cho a và đặt \frac{b}{a}=\tan\alpha;u_n=\tan v_n, \forall n, ta có:
\tan v_{n+1}=u_{n+1}=\frac{u_n+\frac{b}{a}}{1-\frac{b}{a}u_n}=\frac{\tan v_n+\tan \alpha }{1-\tan \alpha \tan v_n}=\tan (v_n+\alpha),\forall n
Do đó (v_n) là cấp số cộng công bội \alpha. Từ đó dễ dàng suy ra u_n
Trong trường hợp dãy số không có tính chất trên, ta tìm hai số p,q để dãy số (v_n), với:
v_n=pu_n+q, \forall n \geq 1
có tính chất như trên.
TH3: Phương trình (*) vô nghiệm. Trong trường hợp u_{n+1}=\frac{au_n+b}{-bu_n+a} ta có thể chia cả tử và mẫu cho a và đặt \frac{b}{a}=\tan\alpha;u_n=\tan v_n, \forall n, ta có:
\tan v_{n+1}=u_{n+1}=\frac{u_n+\frac{b}{a}}{1-\frac{b}{a}u_n}=\frac{\tan v_n+\tan \alpha }{1-\tan \alpha \tan v_n}=\tan (v_n+\alpha),\forall n
Do đó (v_n) là cấp số cộng công bội \alpha. Từ đó dễ dàng suy ra u_n
Trong trường hợp dãy số không có tính chất trên, ta tìm hai số p,q để dãy số (v_n), với:
v_n=pu_n+q, \forall n \geq 1
có tính chất như trên.
Mình cũng đang có ý định viết một bài về "Cách dùng dãy số phụ để tìm số hạng tổng quát" (Bài tập nhóm của mình ngày trước) Khổ nỗi, sách vở tài liệu "vứt" linh tinh quá, chẳng tìm thấy đâu :)
Giờ đọc thấy bài này của Thế, mình lại thấy "ngứa ngáy" :)
_______________________________________
p/s: Tiêu đề của Thế sai rồi kìa :D